سهندیه
شاه داغی
م ، چال پاپاغیم ، ائل دایاغیم ، شانلی سهندیم ،
باشی طوفانلی سهندیم.
باشدا حیدر بابا تک قارلا – قیروولا قاریشیب سان ،
سؤن ایپک تئللی بولود لارلا افقدا ساریشیب سان ،
ساواشارکن باریشیب سان.
گؤیدن الهام آلالی سِئرّی سماواته دئیه رسن ،
هله آغ کورکی بورون ، یازدایاشیل دؤن دا گئیه رسن ،
قؤرادان حالوا یئیه رسن.
دؤشلرونده صونالار سینه سی تک شوخ ممه لرده ،
نه شیرین چشمه لرین وار.
اؤ یاشیل تئللری ، یئل هؤرمه ده آینالی سحرده ،
عشوه لی ائشمه لرین وار.
قؤی یاغیش یاغسادا یاغسین ،
سئل اؤلوب آخسادا آخسین ،
یانلاروندا دره لروار ،
قؤی قلمقا شلارین اوچسون فره لرله، هامی باخسین ،
دؤشلرونده هئره لروار ،
اؤ ، اتک لرده نه قیزلار یاناغی لاله لرین وار ،
قوزولار اؤتلایاراق ، نی ده نه خؤش ناله لرین وار ،
آی کیمی هاله لرین وار.
گول چیچکدن بزه ننده ، نه گلین لر کیمی نازین ،
یئل اسنده اؤ سولاردا نه ده رین راز-نیازسن ،
اؤینایارگوللو قوتازین.
تیتره ییر ساز تئلی تک شاخه لرین چایدا- چمنده ،
یئل اؤ تئللرده گزه نده ، نه کؤراؤغلی چالی سازین ،
اؤرده گون خلوت ائدیب گؤلده پری لرله چیمنده ،
قؤل- قاناددان اؤنا آغ حوله آچار غمزه لی قازین .
قیش گئده ر ، قؤی گله یازین.
هله نؤروز گولی وار ، قار چیچگین وار ، گله جکلر ،
سئل – یاغیشدا یویونارکن ده گونش له گوله جکلر ،
اؤزلرین تئز سیله جکلر.
قیشدا کهلیک هوسی له ، چؤله قاچدیقجا جوانلار.
قاردا قاقیلدایاراق نازلی قلمقاشلارین اؤلسون!
یاز ، اؤدؤشلرده ناهار منده سین آچدیقجا چؤبانلار ،
بؤللی ، سودلی سورولر ، دادلی قاووتماشلارین اؤلسون!
آد آلیب سندن اؤ شاعر کی ، سن اؤندان آد آلارسان ،
اؤنا هر داد وئره سن ، یوز اؤ مقابل داد آلارسان ،
تاریدان هر زاد آلارسان.
آداش اؤلدوقدا ، سن اؤنلا ، داها آرتین اوجالارسان ،
باش اوجالدیقجا دماوند داغیندان باج آلارسان ،
شئر الیندن تاج آلارسان!
اؤردا شعرین ، ادبین شاه داغیدیر ، شانلی سهندی ،
اؤردا سن تک ، آتار اولدوزلارا شعریله کمندی ،
اؤردا سیمرغ دن آلماقدادی فندی ،
شعر یازاندا قلمیندن باخاسان دُر سپه لندی ،
سانکی اولدوزلار الندی ،
سؤز دئینده گؤروسن قاتدی گولی ، پسته نی قندی ،
یاشاسین شاعر افندی!
اؤ نه شاعر ، کی داغین وصفینه مصداق اؤنی گؤردوم ،
من سنون تک اوجالیق مشقینه مشّاق اؤنی گؤردوم ،
عشقه ، عشق اهلینه مشتاق اؤنی گؤردوم .
اؤ نه شاعر ، کی خیال مرکبینه شووشیغایاندا ،
اؤ نهنگ آت آیاغین تؤزلی بولودلاردا قؤیاندا ،
لوله لنمکده دی یئر – گؤی ، نئجه طومار ساریاندا ،
گؤره جکسن اؤ زماندا :
نه زمان وارسا ، مکان وارسا کسیب بیچدی بیر آندا ،
کئچه جکلر ، نه بویاندا ، نه اؤیاندا ،
نه بیلیم قالدی هایاندا؟
باخ نه حرمت وار اؤنون ئؤز دئمیشی توک پاپاغیندا ،
شعرینین تاجی اگیلمیش باشی دورموش قاباغیندا ،
باشینا ساوریلان اینجی ، چاریق اؤلموش آیاغیندا ،
وحی دیر شعری ، ملک لردی پئچیلدیر قولاغیندا.
شهدی وار بال دؤداغیندا.
اؤدا داغلار کیمی شأنینده نه یازسام یاراشاندیر.
اؤدا ظالم قؤپاران قارلا ، کولک له دوروشاندیر.
قودوزا ، ظالیمه قارشی سینه گرمیش ، ووروشاندیر.
قودوزون کورکونه ، ظالیم بیره لر تک داراشاندیر.
آمما وجهینده فقیر خلقی اگیلمیش سؤروشاندیر.
قارا ملتده هنر بولسا ، هنر له آراشاندیر.
قارالارلا قاریشاندیر،
ساریشاندیر!
گئجه حققین گؤزودیر ، طور تؤره تمیش اؤجاغیندا ،
اری ییب یاغ تک اورکلردی یانیرلار چیراغیندا ،
می ، محبتدن ایچیب لاله بیتیبدیر یاناغیندا ،
اؤ بیر اؤغلان کی ، پری لر سو ایچه رلر چاناغیندا ،
اینجی قاینار بولاغیندا ،
طبعی بیر سئوگلی بولبول کی ، اؤخور گول بوداغیندا ،
ساری سونبول قوجاغیندا ،
سولار افسانه دی سؤیله ر اؤنون افسونلی باغیندا ،
سحرین چنلی چاغیندا.
شاعرین ذوقی ، نه افسونلی ، نه افسانه لی باغلار ،
آی نه باغلار ، کی «الف لیلی» ده افسانه ده باغلار.
اؤد یاخیب ، داغلاری داغلار ،
گول گوله رسه بولاغ آغلار.
شاعرین عالمی اؤلمه ز ، اؤنا عالمده زوال یؤخ ،
آرزیلار اؤردانه خاطیرلیه امکاندی ، محال یؤخ ،
باغ جنت کیمی اؤردا «بو حرام دیر ، بو حلال » یؤخ ،
اؤ محبتده ملال یؤخ ،
اؤردا حال دیر ، داها قال یؤخ!
گئجه لر اؤردا گوموشده ندی ، قیزیلدان نه گونوزلر ،
نه زمرد کیمی باغلاردی ، نه مرمر کیمی دوزلر ،
نه ساری تئللی اینه کلر ، نه آلا گؤزلو ئوکوزلر ،
آی نئجه آی کیمی اوزلر؟!
گول آغاجلاری نه طاووس کیمی چترین آچیب الوان ،
«حلله» کروانیدی چؤللر ، بزه نر سورسه بو کروان ،
دوه کروانی ده داغلار ، یوکی اطلس دی بو حیوان ،
صابرین شهرینه دؤغرو ، قاطاری چکمه دی سروان ،
اؤ خیالیمده کی شیروان!
اؤردا قاردا یاغار آمما ، داها گوللر سؤلا بیلمز ،
بو طبیعت ، اؤ طراوتده محال دیر ، اؤلا بیلمز ،
عومر پیمانه سی اؤردا دؤلا بیلمه ز .
اؤ افقلاردا باخارسان نه ده نیزلر ، نه بؤغازلار ،
نه پریلر کیمی قوشلار قؤنوب ، اوچماقدا نه قازلار
گؤلده چیممکده نه قیزلار.
بالیغ اولدوز کیمی گؤللرده ، ده نیزلرده پاریلدار ،
آبشار مرواری سین سئل کیمی تؤکدوکده خاریلدار ،
یئل کوشولدار ، سو شاریلدار.
قصرلر واردی قیزلدان ، قالالار واردی عقیق دن ،
«رافائیل» تابلوسی تک ، صحنه لری عهد عتیق دن ،
دؤیماسان کؤهنه رفیق دن.
جنتین باغلاری تک ، باغلاری نین حور و قصوری ،
دوزولوب غرفه ده ، ایواندا ، جواهر کیمی حوری ،
الده حوری لری نین جام بلوری ،
تونگونون گول کیمی (صهبای طهوری) .
نه ماراقلار کی ، آییق گؤزلره رؤیادی دئییرسن ،
نه شافاقلارکی ده رین باخمادا دریادی دئییرسن ،
اویدوران جنت مأوادی دئییرسن!
زهره نین قصری بریلیان ، حصاری اینجی دی ، یاقوت ،
قصر جادودی ، مهندسلری ، هاروت ایله ، ماروت ،
اؤردا «مانی» دایانیب قالمیش اؤ صورتلره مبهوت ،
قاپی قوللوقچو سی هاروت!
اؤردا شعرین ، موزیکون منبعی سرچشمه دی قاینار ،
نه پریلر کیمی فواره دن افشان اؤلوب اؤینار ،
شاعر آنجاق اؤنو آنلار!
دؤلو مهتاب کیمی استخردی فواره لر ایله ،
ملکه اؤردا چیمیر ، آی کیمی مهپاره لر ایله ،
گوللو گوشواره لرایله .
شعر و موسیقی شاباش اؤلمادا ، افشاندی پریشان ،
سانکی آغ شاهی دیر اؤلماقدا گلین باشینا افشان ،
نه گلین لر کی نه انلیک اوزه سورترله ، نه کیرشان ،
یاخا ، نه تولکی نه دووشان!
آغ پری لر ، ساری کؤینکلی بولودلاردان انیرلر ،
سود گؤلونده ملکه ایله چیمیرکن سئوینیرلر ،
سئوینیرلر ،ئویونورلار.
قووزایاندا هره الده دؤلو بیر جام آپاریرلار ،
سانکی چنگی لره ، شاعر لره الهام آپاریرلار.
دریا قیزلارینا پیغام آپاریرلار.
ده نیزین ئورتوگی ماوی ، افقین سقفی سماوی ،
آینادیر ، هر نه باخیرسان : یئر اؤلوب گؤی له مساوی ،
غرق اؤنون شعرینه راوی.
غرفه لر ، آی – بولود آلتیندا اؤلار تک گؤرونورلر ،
گؤز آچیب یومما ، چیراغلار کیمی یاندیقدا سؤنورلر ،
صحنه لر چرخ فلک تک بورولوب ، گاهدا چؤنورلر ،
کؤلگه لیکلر سورونورلر.
زهره ایواندا الهه شینیلینده گؤرونورکن ،
باخاسان حافظی ده اؤردا جلالتله گؤره رسن ،
نه سئوه رسن.
گاه گؤره ن حافظ شیراز ایله ایواندا دوروبلار ،
گاه گؤره ن اؤرتادا شطرنج قورارکن اؤتوروبلار ،
گاه گؤره ن سازایله ، آوازایله اگلنجه قوروبلار ،
سانکی ساغرده ووروبلار.
خواجه الحان اؤخویاندا ، هامی ایشدن دایانیرلار ،
او نو الرله پری لر گاه اویوب ،گاه اؤیانیرلار ،
لاله لر شعله سی ، الوان شوشه رنگی بؤیانیرلار ،
نه خومار گؤزله یانیرلار.
قاناد ایستیر بو فضا ،قؤی قالا طرلانلی سهندیم ،
ائشیت اؤز قصه می ، دستانیمی ، دستانلی سهندیم:
سنی «حیدربابا» اؤل نعره لریله چاغیراندا ،
اؤ سفیل داردا قالان ، تولکو قؤوان شئر باغیراندا
شیطانین شیللاغا قالخان قاطیری نوخدا قیراندا ،
«دده قورقود» سسین آلدیم ، دئدیم: «آرخامدی» ایناندیم.
آرخا دوردیقدا «سهندیم» ساوالان تک هاوالاندیم ،
سئله قارشی قؤوالاندیم.
« جؤشغونون»دا قانی داشدی ،منه بیر هایلی سس اؤلدی ،
هر سسیز بیر نفس اؤلدی.
باکی داغلاری دا ، های وئردی سسه ، قیها اؤجالدی ،
اؤ تایین نعره لری سانکی بو تایدان دا باج آلدی ،
قورد آجالدیقجا قؤجالدی.
«راحمین» نعره سی قؤوزاندی دئیه ن تؤپلار آتیلدی ،
سئل گلیب نهره قاتیلدی.
«رستمین» تؤپلاری سسلندی دئیه ن بؤملار آچئلدی ،
بیزه گول – غنچه ساچیلدی
« قؤرخما گلدیم! » دئیه ، سسلرده منه جان دئدی قارداش
،
منه جان – جان دئیه ره ک ، دشمنه قان قان دئدی قارداش
،
منه سلطان دئدی قارداش
من ده جانیم چئغیریب : جان سنه قربان دئدی قارداش
یاشا اؤغلان – سیزه داغدان دلی جیران دئدی قارداش
ائل سیزه قافلان دئدی قارداش !
داغ سیزه اصلان دئدی قارداش !
داغلی حیدر بابانین آرخاسی هر یئرده داغ اؤلدی ،
داغا – داغلار دایاغ اؤلدی .
آرازیم آینا چیراغ قؤیمادا ، آیدین شافاق اؤلدی ،
اؤ تایین نغمه سی قؤوزاندی ، اوره کلر قولاغ اؤلدی ،
یئنه قارداش دئیه ره ک قاچمادا باشلار آیاغ اؤلدی ،
قاچدیق ، اوزلشدیک آرازدا ، یئنه گؤزلر بولاغ اؤلدی ،
یئنه غملر قالاغ اؤلدی .
یئنه قارداش سایاغی سؤزلریمیز بیر سایاغ اؤلدی ،
وصل ایگین آلمادا ، ال چاتمادی ، عشقیم داماغ اؤلدی ،
هله لیک غم سارالار کن قارالار دؤندی آغ اؤلدی ،
آرازین سودگلی داشدی ، قایالیقلاردا باغ اؤلدی ،
ساری سونبوللره زلف ایچره اؤراخلار داراغ اؤلدی ،
یؤنجالیقلار یئنه بیلدیرچینه یای – یاز یاتاغ اولدی .
گؤزده یاشلار چیراغ اؤلدی ،
لاله بیتدی یاناغ اؤلدی ،
غنچه گولدی ، دؤداغ اؤلدی ،
نه صؤل اؤلدی ، نه ساغ اؤلدی!
ائلیمی –آرخامی گؤردیکده ظالیم اؤوچو قئسیلدی ،
سئل کیمی ظلمی باسیلدی ، زینه آرخ اؤلدی ، کسیلدی ،
گول گؤزوندن یاشی سیلدی .
تؤر قوران اؤوچی آتین قؤومادا سیندی گئری قالدی ،
ئؤزی گئتدی ، تؤری قالدی .
آمما حیدر بابادا بیلدی کی بیز تک هامی داغلار ،
باغلانیب قؤل – قؤلا زنجیرده ، بولودلار اؤدیر آغلار ،
نه بیلیم ، بلکه طبیعت ئوزی نامرده گون آغلار ،
اگری یؤللاری آچارکن ، دوز اؤلان قؤللاری باغلار ،
صاف اؤلان سینه نی داغلار !
داغلارین هر نه قؤچی ، طرلانی ، جئیرانی ، مارالی ،
هامی دوشگون ، هامی پؤزغون ، سینه لر داغلی ، یارالی
،
گون آچان یئرده سارالی !
آمما ظن ائتمه کی داغلار یئنه قالخان اؤلاجاقدیر ،
محشر اؤلماقدادی بونلار ، داها وولقان اؤلاجقدیر ،
ظلم دونیاسی یانارکن ده تیلیت قان اؤلاجاقدیر !
وای...! نه طوفان اؤلاجاقدیر !
دئدین : آذر ائلی نین ، بیر یارالی نیسگیلی یم من ،
نیسگیل اؤلسام دا ، گولوم ! بیر ابدی سؤیگولی یم من ،
یاد منی آتسا ، ئوز گلشنیمین بولبولی یم من ،
ائلیمین فارسیجادا ،دردینی سؤیله ر دیلی یم من ،
حققه دؤغرو نه قارانلیق ایسه ، ائل مشعلی یم من ،
ابدیت گولی یم من !
نیسگیل اؤل چرچیه قالسین کی ، جواهر نه دی قانمیر ،
مدنیت ده بین ایلیر بدویت ، بیر اوصانمیر ،
گون گئدیر ، آزقالا باتسین ، گئجه سیندن بیر اؤیانمیر ،
بیر ئوز احوالینه یانمیر !
آتار انسانلیغی ، آمما یالان انسابی آتانماز ،
فتنه قؤوزانماسا بیر گون گئجه آسوده یاتانماز ،
باشی باشلاره قاتانماز !
آمما مندن ساری ، سن آرخایین اؤل ، شانلی سهندیم ،
ده لی جئیرانلی سهندیم .
من داها عرش علاکؤلگه سی تک باشدا تاجیم وار ،
الده موسی کیمی فرعونه غنیم ، بیر آغاجیم وار ،
حرجیم یؤخ ، فرجیم وار
من علی اؤغلویام ، آزاده لرین مردی ، مرادی ،
اؤ ، قارانلیقلارا مشعل ،
اؤ ، ایشیقلیقلارا هادی ،
حققه ، ایمانه منادی !
باشدا سینماز سپریم ، الده کوتلمز قلجیم وار !
اثر جاودان
استاد شهریار
